شناخت طرح و نقوش قالی کرمان
دسامبر 6, 2016
شناخت طرح و نقوش قالی بیرجند
دسامبر 6, 2016

شناخت طرح ونقوش قالی خراسان

سوابق تاریخی خراسان مرکب از دو کلمھ خور و آسان است کھ در لغت بھ معنی محلی طلوع خورشید است و در متون قدیمی بھ عنوان "مطلع الشمس" از ان یاد شده است . در زمان ھای دور خراسان سرزمین پھناور و ابادی بوده کھ طی قرون متمادی در اثر جنگ ھای گوناگون و بی کفایتی برخی از زمامداران بھ بخش ھای مختلف تقسیم شده و امروز قسمتی از این بخش ھا درخاک شوروی و افغانستان قرار دارند ، در نتیجھ خراسان امروزی جزیی از خراسان قدیم یا خراسان بزرگ بھ شمار می رود. شھر مشھد محل قدیمی روستای سناباد ، پس از آن کھ پیکر مطھر حضرت امام رضا را در خود جای داد اھمییتی بسزا یافت و سکونت مردم در اطراف مرقد مطھر ان حضرت مشھد را از رونق و شکوھی بھره مند گردانید. 

خطھ خراسان نیز ھمچون دیگر مناطق ایران از آسیب فنتھ مغول ھا در امان نماند و بلایا و مصائب بسیاری را در طول تارخ متحمل شد و تنھا توجھ شاھرخ از فرزندان تیمور و بانوی روشنفکر وی گوھرشاد خاتون کھ بانی بسیاری از ابنیھ و آثار تارخی خراسان بھ شمار می رود مثل مدرسھ ھرات ، مسجد گوھرشاد در مشھد توانست رونق گذشتھ را بدان باز گرداند. ازبک ھا نیز بارھا خراسان را مورد ھجوم قرار دادند و تا ھنگامی کھ شاه عباس ، شیبک خان ازبک ، سرکرده آنان را از بین برد، مشھد ھمیشھ مورد تھدید قرار می گرفت. در زمان نادر شاه افشار روح تازه ای در کالبد نیمھ جان خراسان دمیده شد . در زمان حکومت پادشاھان قاجار بخصوص در عصر عکومت فتحعلی شاه و ناصرالدین شاه مشھد دارای آرامشی نسبی شد در اواخر دوره قاجار بھ لحاظ استقبال فراوان اروپاییان و گشایش بازار ھای اروپایی بر روی فرش ایران و عدم توانایی در تغذیھ این بازارھا، تجار تبریزی بر ان شدند تا با احداث کارگاه ھای قالی بافی در مشھد ، کرمان ،اراک و کاشان این کمبود را جبران کنند. امروز صرف نظر از کارگاھھای شھری کھ زیر نظر استاد کاران و کارگران ماھر سرپرستی و اداره میشود مناطق مشھور دیگری مثل بیرجند ،مود ،قائنات (درخش) ،کاشمر،طبس و تربت حیدریھ بھ بافت انواع قالی ھا اشتغال دارند در قالی ھای مشھد رنگ ھا از ثبات کافی برخوردارند زمینھ قرمز لاکی تیره و سرمھ ای از رنگ ھای مورد علاقھ بافندگان مشھدی است. از جملھ طراحان بزرگ قالی مشھد عبدالحمید صنعت نگار است وی طراح قالی ھای عمو اغلی بوده است. در قالی ھای مشھد طرح ھای ھندسی جز در مناطق ترک نشین و بلوچ راه ندارد و بیشتر طرح ھا را نقشھ افشان تشکیل میدھند. طرح لچک ترنح کف ساده نیز معمول و متداول است. طرح افشان با گل ھای درشت کھ معروف بھ طرح ھای ھراتی بوده نیز در مشھد متداول است از تولید کنندگان بزرگ فرش مشھد میتوان از مخمل باف ، فکور ،قاضی خان،صابر،عمواوغلی، خلیلیان وارستھ ،کافی و شیخ پورنگی را نام برد.تأثیرات شھرھای کاشان، کرمان،تبریز و اصفھان در قالی این خطھ کاملا مشھود است.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *