شناخت طرح ونقوش قالی خراسان
دسامبر 6, 2016
شناخت طرح و نقوش قالی کاشمر
دسامبر 6, 2016

شناخت طرح و نقوش قالی بیرجند

رنگ ھای مورد استفاده قالی ھای بیرجند غیر از رنگ ھای قالی ھای مشھد بیشتر کرم و سرمھ ای است. استفاده از رنگ نارنجی د رکنار نخودی و قرمز روشن از ویژگی ھای رنگی قالی بیرجند محسوب میگردد. قائن در شمال بیرجند و مر کز قائنات ،نیز در فرش بافی دارای سابقھ طولانی است. مقدسی تاریخ نگارعرب در پایان قرن دھم از شھرت قالی سجاده ای این ناحیھ کوھستانی یاد کرده است. طرح ھای اصیل و معروف قائن ١-طرح ریزه ماھی (لچک ترنج) ٢ -ربع سعدی ٣ -بتھ جقھ ای ریزماھی لچک ترنج (زمینھ خورشیدی)وجود ترنجی بھ شکل دایره یا بیضی با ١۶تا٣٢ شعاع کھ در محل بھ آن کلھ می گویند سبب شده تا این نقش بھ طرح خورشیدی موسوم شود. کلالھ ھا بنام کلھ ترنج یا سماور و یا کشکول کھ در دو سر نقش خورشیدی جای میگیرد ،از ویژگی ھای خاص این نقش است. طرح ربعی سعدی : برخی از قالیبافان قائنات معتقدند کھ طراح اولیھ نقش ربعی سعدی یکی از قالیبافان قدیمی روستایی «مود» بوده کھ این طرح نیز بنام او نامیده شده است. در حال حاضر قالی ھای ربعی سعدی فقط در مود ،سربیشھ و شرکت سھامی فرش بیرجند بافتھ می شود. قالی ھای ربعی سعدی بر خلاف نقش قالی ھای ریزه ماھی فاقد این نقش است و تمام متن را گل و گیاه و خطوط مارپیچ اسلیمی و ختایی پر میکند این قالی ھا عموما دارای لچک ترنج ھستند.

ترنج مرکزی معمولا شکل گل افتاب گردان بزرگ و گل خورشید است و معمولا سرترنج و یا سماور نیز دارد. بتھ: طرح بتھ در ردیف ھای منظم و در اندازه و رنگی یکسان در منطقھ قائنات کاربرد فراوان دارد .این طرح فاقد لچک و ترنج است و سرتاسر قالی را در ردیف ھای منظم در حالی کھ بین انھا را انواع گل و برگ ریز پر نموده بھ طور کامل می پوشاند. نقش کلھ اسبی: در این نقش سرتاسر متن را کھ اغلب بھ رنگ کرم خاکی و شکلاتی کم رنگ است گل و بتھ می پوشاند . وجود شانزده اسب بالدار کھ گاه دورتا دور ترنج مرکزی را میپوشاند نقش خشتی ،طرح غلط،محرمات نقش ھفت رنگ: نقش ھفت رنگ از گل ھای افشان تشکیل می شود و رنگ ھای بکارگرفتھ شاده در قالی از ھفت رنگ متجاوز نیست. درخش: زیباترین قالی ھای موجود در آستان قدس منسوب بھ ناحیھ درخش ،روستایی در ۴۵ کیلیومتری شمال شرق بیرجند است. این محل نیز در قالیبافی سابقھ طولانی دارد. یکی از ویژگی ھای بصری فرش ھای درخش وجود طرح کاج بزرگ بر روی راس مثلثی واقع شده است. محولات(تربت حیدریھ) قالیچھ ھای بلوچی با نام ھای سالارخانی ،ترکمن ،قاسم آبادی ،گلدانی سجاده ای موسوم است. مود: کاشمر سبزوار از دیگر مراکز بافت فرش خراسان ھستند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *