شناخت طرخ و نقوش قالی اصفهان
دسامبر 6, 2016
شناخت طرح و نقوش قالی کرمان
دسامبر 6, 2016

شناخت طرح و نقوش قالی نایین

طرح و نقشه اصلی ترین طرح ھای مورد استفاده در فرش نائین انواع طرح ھای کلاسیک نظیر شاه عباسی لچک ترنج ، افشان با استفاده از ترکیبات متنوع اسلیمی ھا و ختایی ھا ، طرح ھای گنبدی (سقفی) ،حاج خانمی ، انواع درختی ، قابی ، مھرمات ،محرابی ، انواع طرح ھای بندی ( بندی شاخ گوزنی و بندی بازوبندی) و طرح ھای تلفیقی. برخی زمزمه ھای سال ھای اخیر مبنی بر یکنواخت بودن فرش ھای نائین ، تولید کنندگان این فرش را بر ان داشتکه به ایجاد برخی نو اوری ھا و استفاده از نقوش متنوع تر دست بزنند ، استفاده از انواع گل ھا برگ ھای موسوم به گل فرنگ بخصوص در متن فرش ، بافت فرش در ابعاد و اشکال متنوع مثل کناره ، دایره ، شش گوش ھشت گوش و مربع از جمله اقداماتی بود کھ طی دو دهه اخیر صورت پذیرفت. طراحان فرش نائین ولی االله شرعی از ھنرمندان صاحب قلم و صاحب نام فرش نایئن است . او متولد ١٣١٧ از مکتب احمد ارچنگ بھره برده است ، او در رسم نقوش لچک ترنج ، افشان ، شاه عباسی و درختی حیوان دار مھارت دارد. رضا یوسف پور از طراحان معروف فرش نائین است، طرح ھای او در کارگاه ھای تولید فرش ھای نفیس جبیبیان بافته می شود. فتج االله جبیبیان از پیران قوم محلی بود که حدود ٩٣ سال عمر کرد او مردی خود ساخته ، خلاق و ھنرمند بود ، او طراح تعدادی از مشھورترین طرح ھای فرش نایئن بود.او ترنج گرد و بزرگ را در فرش نایئن عرضھ کرد. او میگوید:« مثل همیشه زیباترین چیزھا بر حسب اتفاق به وجود می آید. من مدتھا منتطر استادی اصفھانی مانده کھ بیاید و برای من نقشه ای بکشد اما او نیامد و من تصمیم گرفتم کھ ھمھ کار ھای را خود انجام بدھم سعی کردم طرحی بکشم و از آن نقشه فرشی ببافم و آن را در بازار اصفھان به ١٠٠ تومان فروختم» در نائین بھ ندرت فرش ھای کوچک مثل زرع و نیم و سجاده بافتهمی شود و اغلب قالی ھا بزرگند. یکی از ابتکارات طراحان فرش نایئن ، ترکیب نقش لچک ترنج با طرح درختی سبزیکار است. بدین ترتیب کھ بجای لچک ھا در چھار سمت قالی درختچه ھای کوچک پر از گل به ھمراه پرندگانی نمایش داده می شود ولی ترنج و حاشیھ از طرح ھای سنتی و کلاسیک پیروی میکند.

رنگبندی فرش نایئن یکی از ویژگی ھای مھم و منحصر بھ فرد قالی نایئن استفاده از نوع رنگ ھای خاموش و خاکستری و اصطلاحا تلخ است. تعداد رنگ ھای مورد مصرف در فرش نایئن ١١رنگ اصلی و ۴رنگ فرعی بھ شرح زیر می باشد: رنگ ھای اصلی: کرم ، نخودی ، خاکی باز ، خاکی سیر، قھوه ای ، عنابی ، نیلی ، آبی نفتی ،آبی سیر(اقیانوسی) آبی باز(آسمانی) قرمز لاکی ، فیلی (موشی) رنگ ھای فرعی :یشمی، ماشی، سبز،صورتی یکی از ویژگی ھای مھم فرش بافی حاشیھ نخودی رنگ آن است . در وضعیتی کھ حاشیھ نخودی است رنگ حاکم زمینھ و متن کرم و یا قرمز لاکی و در مواردی سرمھ ای می شود. رنگ ھای روشن و خاکستری نایئن برگرفتھ از رنگ ھای کویر است ، از ان غباری کھ در ھوا و فضای کویر جریان دارد و بر چھره مردم کویر میتوان مشاھده کرد. این رنگ ، رنگ صفا رنگ آرامش ، عرفان و بی رنگ است از ان نوع رنگی کھ مولوی با حسرت از آن یاد میکند: چون کھ بی رنگی اسیر رنگ شد موسیی با موسیی در جنگ شد و یا عطار آن را (رنگ ) نمادی از ھواھای نفسانی و زرق و برق دنیا میداند: عشق ھایی کز پی رنگی بود عشق نبود عاقبت ننگی بود نسبتھا در قالی نایئن در قالی نایئن ھمیشھ اندازه استانداردی از سطوح تقسیم شده حاشیھ پھن و باریک ومتن حتی اندازه لچک و ترنج میبینیم کھ غالبا تکرار شده اند . بدین معنی کھ نسبت طول حاشیھ ھا بھ متن قالی در عرض آن حدود ٣/١ است.یعنی اگر عرض قالی را بھ ٣قسمت مساوی تقسیم کنیم از ٣قسمت یک قسمت آن بھ حاشیھ اختصاص پیدا میکند و بھ صورت طولی این نسب بھ ۵/١ حدودا در نوسان است.نسبت ترنج مرکزی قالی نسبت بھ متن فرش در عرض ٣/٢ است . یعنی اگر متن فرش را بھ ٣ قسمت مساوی تقسیم کنیم حدودا ٢قسمت ان را ترنج احاطھ میکند و در طول این نسبت بھ ٣/١ تبدیل میگردد. شکل ھندسی غالب در لچک ھا ی فرش ر دایره یا شمسھ است ھمراه با سر ترنج. سھ معیار مھم یک فرش خوب اگر ٣عامل مھم طرح ، اصالت رنگ و دقت در بافت را شرط ھای لازم برای یک فرش خوب بدانیم فرش نایئن بالاترن امتیاز را در این زمینھ دارد

ویژگی ھای کلی فرش نایئن:

١-استفاده از ابریشم در چلھ و بافت نقطھ چین ھای سفید اطراف طرح ھا با استفاده از ابریشم سفید. ٢ -بھره گیری از طرح ھای اصیل و تلفیق ان ھا با یکدیگر ٣ -بافت فرش در ابعاد بزرگ ۴ -ترنج گرد ۵ – استفاده از رنگ ھای ھماھنگ خاکستری بیشتر در طیف رنگ ھای سرد خاکستری(تلخ) ۶ – حاشیھ نخودی و متن کرم ٧ -تاثیر پذیری از اصفھان و تلفیق با روحیات قومی (درون گرایی و عدم تظاھر) بھره گیری از رنگ صورتی روشن و گل ھای فرنگ بخصوص در متن قالی از جملھ تغیرات اعمال شده طی سال ھای اخیر در قالی محسوب میگردد . دستھ برگ ھایی کھ بھ وسیلھ گل ھای پنج پر تزیین شده اند. ٨ -استفاده کم از نقوش جانوری و انسانی در قالی.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *